Cho đến nay, Hoa Kỳ đã đáp ứng được yêu cầu cần thiết cho việc cứu trợ Haiti về nạn động đất vào 12 tháng Giêng. Nhưng về lâu dài, chúng ta cần đi một bước nữa, tuy chưa được rõ rệt.  Điều này sẽ cải thiện được đời sống của người dân Haiti, và lẽ ra nếu chúng ta làm sớm hơn, thì chăc đã giảm được số người chết trong trận động đất vừa qua.

Chúng ta cần cho thêm người Haiti đến đây nhập cư, đây là thời điểm quan tâm tới một lớp di dân mới - hãy gọi là nhập cảnh "cánh cửa vàng", và con dấu "golden door" sẽ được in trong Visa của một số người giới hạn từ các quốc gia nghèo khổ, như Haiti.  Có thể cấp visa vĩnh viễn hoặc tạm thời, nhưng quan trọng là mục đích.  Luật di dân của chúng ta theo truyền thống có 3 mục đích chính:

- đoàn tụ gia đình

- cung cấp nhân viên cho các chủ công ty

- bảo vệ người tỵ nạn

Nhưng một phần trong cái vĩ đại của nước Mỹ là để cho người ta tới nhập cư, Hoa Kỳ còn có một mục đích thứ 4 bất thành văn nữa:  mở cửa, đem cơ hội tới cho những người sinh tại những nơi khác.  Visa nhập cảnh "golden door" sẽ chỉ đơn giản là cho người ta nhận ra được luật mà Hoa Kỳ đã làm bao lâu nay kể từ khi lập quốc.  Không một hành  động nhân đạo nào có thể xoa dịu nỗi mất mát lớn lao của người dân Haiti.  Nhưng sự mất mát đó không phải cơ bản chỉ là do sự chuyển động của mặt đất.  Lý do cả chục ngàn người dân Haiti chết vừa qua , đơn giản chỉ vì Haiti quá nghèo.  Sự nghèo khổ nghĩa là các vật liệu xây cất loại tồi, thiếu sự đáp ứng khẩn cấp và thiếu nguồn dự trữ thực phẩm cùng thuốc men.  Khi mặt đất bị rung chuyển thì cả thế giới sẽ chứng kiến thiên tai xảy ra,   chỉ vì Haiti quá nghèo và yếu kém đủ mọi phương diện.

Tại sao Haiti lại quá yếu kém như vậy ? Một số cho rằng sự nghèo khổ của Haiti là do văn hoá và sức mạnh tôn giáo; một số khác cho là do lịch sử nô lệ và thuộc địa; vậy mà có những người đã chỉ trích sự sụp đổ của chính quyền hay hàng chục thập niên không được sự trợ giúp của nước ngoài.  Không có giải thích nào ổn thoả.  Nhưng một điều chúng ta biết là Haiti đã từng đói khổ và sẽ tiếp tục như thế chưa biết đến bao giờ.  Tuy vậy, có rất nhiều người Haiti đã rời bỏ xứ sở để đến các bờ biển Hoa Kỳ, nhưng lại bị nhân viên vũ trang Hoa Kỳ ngăn cấm không cho vào lục địa.  Nếu họ không bị ngăn cấm, thì chưa chắc họ đã phải bị nghèo khổ và yếu kém đến nỗi gánh lấy thiên tai như ngày 12 tháng Giêng.

Sau trận động đất, văn phòng Obama nhanh chóng trì hoãn việc trả những người Haiti nhập cư bất hợp pháp vào Hoa Kỳ (ước chừng 100,000 tới 200,000 người) trong vòng 18 tháng.  Đó là bước khôn ngoan, nhưng chưa đủ.  Hoa Kỳ trao trả 1,000 dân Haiti mỗi năm, vì vậy việc trì hoãn ngắn hạn sẽ đổi khác cho những ai sống tại đây.  Bộ Trưởng Ngoại giao Hillary Clinton nhấn mạnh hôm Thứ Năm là chính sách mới sẽ không áp dụng cho người dân Haiti muốn đến Hoa Kỳ.

Đương nhiên, thiên tai không đủ lý do để loại trừ giới hạn việc di dân của người Haiti.  Việc di dân quốc tế có ảnh hưởng phức tạp.  Nó có thể ảnh hưởng tới xã hội, thị trường lao động và số cử tri.  Và thiên tai như trận động đất vừa qua đã làm vô số các lực lượng chính trị, xã hội, và kinh tế xấu thêm tại địa phương và xa hơn.  Nhưng luật di trú Hoa Kỳ tự nó có tầm ảnh hưởng rất lớn đến người nghèo khắp thế giới.  Chúng ta cần quan tâm đến điều này khi bàn cãi về sửa đổi luật di trú cũng như phát triển và trợ giúp cho nước ngoài.

Hiện thời, chúng ta cho phép khoảng 21,000 người Haiti nhập cư Hoa Kỳ hợp pháp hàng năm; hầu hết số này may mắn có thân nhân họ hàng đã ở đây.  Hiển nhiên là chúng ta không thể cho phép gấp ba con số trên.  Thường thường , chúng ta nhận gần 1 triệu di dân hàng năm từ khắp nơi trên thế giới, mà không ảnh hưởng lâu dài lên số thu nhập của công nhân Hoa Kỳ trung bình.  Ngoài số di dân vĩnh viễn, có 498 người Haiti được vào Hoa Kỳ năm 2008 với visa nhập cảnh tạm thời để làm việc theo mùa, gọi là H-2 Visa.  Ngay cả trong thời khủng hoảng kinh tế, Hoa Kỳ vẫn tiếp nhận con số công nhân Haiti làm việc tạm thời.  Những công nhân này giúp cho nền kinh tế phát triển và phục hồi bằng cách cho phép những chủ công ty uyển chuyển trong việc thuê mướn và quyết định đầu tư, nhất là trong lãnh vực vải vóc, vận chuyển và xây cất.  Trong khi đó, những công nhân này giúp ích cho chính họ và gia đình.  Và những người còn ở lại bên Haiti cũng được hưỏng lợi rất lớn.  Haiti có lợi nhuận gần $2 tỉ mỗi năm - khoảng một phần ba tổng sản lượng quốc gia - do tiền mặt của công dân sống ở nước ngoài gửi về.  Như vậy gấp cả trăm lần một người Hoa Kỳ có lòng đóng góp cho Haiti qua điện thoại di động.  Và không như sự viện trợ, những lợi nhuận này đến thẳng gia đình họ.

Một visa nhập cảnh "golden door" đến Hoa Kỳ, dù tạm thời hay vĩnh viễn, cũng có tầm ảnh hưởng lớn hơn và sâu xa hơn đến đời sống của người dân nghèo khổ nhất thế giới, ở Haiti và các nơi khác.

(theo Michael A. Clemens, The Washington Post)